WIELCY KRESOWIACY - ALFRED KAMIENOBRODZKI

Był synem Adolfa, urzędnika magistratu, i Aleksandry z Dąbrowskich. Według wspomnień rodzinnych jako chłopiec godzinami włóczył się po Tarnowie, szkicował kamienice i kościoły.

Nauczyciele w szkole mieli podobno mówić, że „więcej czasu spędza z ołówkiem niż z książką”.

Lubił też konstruować z kawałków drewna i kamieni małe budowle przypominające kamienice lub wieże. Tworzył całe „miniaturowe miasta”. Jedna z anegdot mówi, że gdy w szkole kazano narysować prosty budynek, Alfred dorysował kolumny, gzymsy i ornamenty – tak długo poprawiał rysunek, aż nauczyciel musiał przerwać lekcję, bo „architekt jeszcze nie skończył”. Nic dziwnego, że po skończeniu gimnazjum i uzyskaniu świadectwa dojrzałości planował studia architektoniczne. Naukę przerwał wybuch Powstania Styczniowego.

Dziewiętnastoletni młodzieniec jako ochotnik zaciągnął się do powstańców. Podczas jednej z potyczek został ciężko ranny w nogę i groziła mu amputacja. Ukrywał się w chłopskiej chacie, aż wyzdrowiał. Powstaniec Kamienobrodzki zawsze ze sobą nosił szkicownik, dokumentując wydarzenia, postacie, krajobrazy.

Powstańcom pomagali chłopi. W nocy zostawiali na drodze bochny chleba i garnki z jedzeniem, żeby oddział mógł się posilić bez zatrzymywania. Jedna z anegdot opowiada o wydarzeniu, kiedy to powstańcy transportowali broń. W jednej z miejscowości podczas fałszywego pogrzebu przewożono karabiny w trumnie. Carscy żandarmi zatrzymali kondukt, ale widząc płaczących „żałobników”, nie odważyli się otworzyć trumny. Po upadku powstania Alfred podłamany wyjechał. Rysunku uczył się u Leona Dembowskiego w Krakowie, prawdopodobnie na Akademii Sztuk Pięknych. Następnie studiował architekturę na Politechnice w Wiedniu. Po powrocie z Wiednia osiadł we Lwowie, gdzie pozostał do śmierci. We Lwowie prowadził biuro architektoniczne. Zachowało się też we Lwowie sporo budowli przez niego zaprojektowanych. M.in. „stara” zajezdnia tramwajowa z 1894 roku, gmach „Sokoła”, szpital i przytułek przy ul. Teatyńskiej/Krywonosa, oraz kamienice i wille.

Architekt wymyślił także mechaniczny przyrząd przydatny dla budownictwa, pomagający ustawiać poziom lub pion obracającego się przedmiotu. Przyrząd pokazał go na wystawie we Lwowie. Artysta malował głównie akwarelą krajobrazy, widoki wnętrz i architekturę. Cieszył się dużym uznaniem. Udzielał się społecznie.

Był członkiem Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie i członkiem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Należał także do Towarzystwa Strzeleckiego i był trzykrotnie królem kurkowym. Mówiono, że był równie dobrym strzelcem jak architektem. W 1880 roku zredagował Kalendarz Techniczny wydany nakładem Towarzystwa Politechnicznego. W roku 1892 był członkiem Komitetu Wystawy Przemysłu Budowlanego we Lwowie. W 1894 roku otrzymał na wystawie lwowskiej złoty medal za prace architektoniczne.

Podczas pobytu w Wiedniu poznał pochodzącą z Węgier Józefą Krtsmary i miał z nią siedmioro dzieci (m.in. syna Adolfa, architekta i córkę Józefę, żonę Kazimierza Gubrynowicza, księgarza i wydawcy).

Alfred Kamienobrodzki zmarł we Lwowie 25 listopada 1922 roku. Spoczywa na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Fot: Architekt lwowski Alfred Kamienobrodzki (1844-1922) z insygniami Bractwa Kurkowego,

Znane prace artysty:

– „Synagoga pod Złotą Różą we Lwowie”, akwarela z końca XIX wieku,

– „Lwów. Klasztor O. Jezuitów” (pisownia oryginalna tytułu), koniec XIX w.,

–,„Huculi z indykiem”, akwarela, prawdopodobnie 1924 r.,

– Przedmieście Lwowa, koniec XIX w.,

– Cerkiew Uspieńska.