POLSKIE TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ”.

Upadek powstania styczniowego w 1864 roku nie złamało ducha w narodzie. Można powiedzieć, że klęska jeszcze bardziej wzmocniła świadomość narodową Polaków, którzy nie przestali myśleć o odzyskaniu niepodległości. Takim pomysłem walki z zaborcami było powołanie 7 lutego 1867 roku we Lwowie, będącym pod zaborem austriackim, gdzie było więcej swobód Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Zgodnie ze statutem miało zajmować się rozwojem kultury fizycznej i sportu. W praktyce „Sokół” kształtował patriotyzm, prowadził działalność paramilitarną, miał elementy półwojskowego szkolenia. Od 1885 roku „Sokół” działał w zaborze pruskim, a od 1905 roku, nielegalnie w zaborze rosyjskim. W godle widniał Sokół w locie. Bardzo szybko prasa lwowska zaczęła nazywać w skrócie je „Sokołem”. Oficjalnie ten termin wszedł do nazwy w 1869 roku.

Szybko powstawały kluby sportowe. Zdecydowany rozwój nastąpił po odzyskaniu niepodległości.

Niewątpliwie ruch sokoli wykształcił wielu wybitnych żołnierzy, polityków i szerokie elity społeczeństwa polskiego. M. in. z ruchu sokolego wyszli lub byli z nim związani: Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz, Ignacy Jan Paderewski, Adam Asnyk, Jan Kasprowicz gen. Józef Haller, Roman Dmowski i Jan Paweł II. Ruch sokoli miał wpływ w formowaniu Błękitnej Armii, zorganizowania Harcerstwa Polskiego. Członkowie „Sokoła” brali udział przygotowaniu powstania wielkopolskiego, powstaniach śląskich. Tworzyli podwaliny wielu dyscyplin polskiego sportu, a przede wszystkim wychowaniem licznych zastępów działaczy polskich.

Organizacja została zdelegalizowana przez komunistów po II wojnie światowej. „Sokół” został reaktywowany w Polsce w 1989 roku.

- Fot: znaczek Związek Towarzystw Gimnastycznych w Polsce Sokół

- Druh Paczosa i żeńska sekcja TG Sokół w Cieszynie (1900), autor: TG„Sokół” w Cieszynie, domena publiczna

- Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” we Wrocławiu w 1910 roku, autor nieznany, domena publiczna

- Sztandar Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Będzinie z 1905 roku. Źródło: "Encyklopedia powstań śląskich" z 1982 r.

- VIII ogólnopolski zlot Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Katowicach w 1937 roku. Fot: Datka Czesław, domena publiczna