WIELCY KRESOWIACY - STANISŁAW MACZEK
11 GRUDNIA 1994 ROKU W EDYNBURGU ZMARŁ STANISŁAW MACZEK – LEGENDARNY GENERAŁ, DOWÓDCA 10. BRYGADY KAWALERII PANCERNEJ.
Stanisław Maczek urodził się 31 marca 1892 w Szczercu k. Lwowa. Był synem Witolda, adiunkta w tamtejszym c. k. Sądzie Powiatowym i Anny z Czernych. Ojciec miał korzenie chorwackie. W 1894 roku Maczkowie przenieśli się do Drohobycza, gdzie Stanisław w c. k. Gimnazjum im. Franciszka Józefa w Drohobyczu uzyskał maturę z odznaczeniem. Następnie rodzina przeprowadziła się do Lwowa.
Stanisław w latach 1910–1914 studiował na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego filozofię ścisłą oraz filologię polską. Miał zacięcie patriotyczne. W 1912 roku wstąpił do Związku Strzeleckiego przyjmując pseudonim Rozłucki. Był uczestnikiem wojny polsko – ukraińskiej. polsko – bolszewickiej oraz obu wojen światowych. W czerwcu 1925 ożenił się w Stanisławowie z Zofią z domu Kuryś, z którą miał trójkę dzieci.
W kampanii 1939 roku, dowodził pierwszą zmotoryzowaną jednostką polskiej armii. Jednostka, nazywana Czarną Brygadą od charakterystycznego umundurowania: czarnych skórzanych kurtek i czarnych beretów, walczyła także w obronie Lwowa. Po wkroczeniu Armii Czerwonej Maczek wraz ze swoimi żołnierzami ewakuował się przez Węgry do Francji. Tam w ramach Armii Polskiej odtworzył 10 Brygadę Kawalerii Pancernej, która wzięła udział w walkach w Szampanii. Po klęsce Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii i w październiku 1940 roku objął dowództwo 2 Brygady Strzelców. W lutym 1942 roku na bazie tej jednostki utworzono 1 Dywizję Pancerną. Zasłynął także wyzwoleniem na czele 1 Dywizji Pancernej europejskich miast spod niemieckiej okupacji. Jego żołnierze wyzwolili Ypres, Gandawę, Axel, Bredę. Maczek swój 1800-kilometrowy szlak bojowy zakończył 5 maja 1945 roku w Wilhelmshaven, gdzie przyjął kapitulację dowództwa bazy niemieckiej marynarki wojennej. W swym żołnierskim życiu odznaczony Orderem Virtuti Militari – III, IV i V klasy.
Po wojnie zamieszkał w Szkocji. Nigdy nie doczekał się wojskowej emerytury. Pracował więc jako robotnik, sprzedawca i barman w hotelu.
Generał Stanisław Maczek zmarł w wieku 102 lat, 11 grudnia 1994 roku. Zgodnie ze swoją wolą został pochowany na polskim cmentarzu wojennym w Bredzie, pośród swoich żołnierzy.
Fot: Stanisław Maczek w stopniu pułkownika Wojska Polskiego, autor nieznany, domena publiczna. Źródło: Centralne Archiwum Wojskowe.
