WIELCY KRESOWIACY - JÓZEF PIŁSUDSKI
12 MAJA 1935 ROKU ZMARŁ JÓZEF PIŁSUDSKI – POLSKI POLITYK XX WIEKU, MARSZAŁEK, NACZELNIK PAŃSTWA, PREMIER. URODZIŁ SIĘ 5 GRUDNIA 1867 ROKU W ZUŁOWIE NA WILEŃSZCZYŹNIE.
Serce Józefa Piłsudzkiego, jednego z Ojców Niepodległości, dowódcy I Brygady Legionów, wielkiego Polaka i patrioty, przestało bić 12 maja 1935 roku o 20.45. Marszałek zmarł w Belwederze, w otoczeniu żony Aleksandry oraz córek Jadwigi i Wandy. W testamencie zapisał, że serce miało być złożone u stóp jego matki na wileńskiej Rossie. W dniu śmierci Naczelnika Ignacy Mościcki, prezydent wydał komunikat:
„Do Obywateli Rzeczypospolitej!
Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski życie zakończył. Wielkim trudem swego życia budował siłę w Narodzie, geniuszem umysłu, twardym wysiłkiem woli Państwo wskrzesił... Prowadził je ku odrodzeniu mocy własnej, ku wyzwoleniu sił, na których przyszłe losy Polski się oprą. Za ogrom jego pracy danym mu było oglądać Państwo nasze jako twór żywy, do życia zdolny, do życia przygotowany, a armię naszą – sławą zwycięskich sztandarów okrytą (…)”
Przyczyną śmierci Marszałka był rak wątroby. Na ręce Ignacego Mościckiego nadchodziły kondolencje z całego świata. M. in. od papieża Piusa XI, Franklina Roosevelta prezydenta Stanów Zjednoczonych, Jerzego króla Wielkiej Brytanii, Alberta Lebruna prezydenta Francji, Adolfa Hitlera kanclerza Niemiec. Ogłoszono sześciotygodniową żałobę narodową, a prezydent Ignacy Mościcki zarządził miejsce pochówku Naczelnika na Wawelu. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w Warszawie, a następnie trumna została załadowana na specjalną lawetę kolejową, wyruszyła do Krakowa. Skład z trumną oświetlony reflektorami jechał powoli, całą noc. Na stacjach Marszałka żegnały dziesiątki tysięcy ludzi. Józef Piłsudski, spoczął w katedrze na Wawelu, w krypcie św. Leonarda. Szacuje się, że w uroczystościach pogrzebowych w Krakowie uczestniczyło ok. ćwierć miliona ludzi.
12 maja 1936 roku serce Marszałka złożono na wileńskiej Rossie Na nagrobku, wedle ostatniej woli Piłsudskiego, wykuto cytaty z „Wacława” i „Beniowskiego” Juliusza Słowackiego:
U góry:
Ty wiesz, że dumni nieszczęściem nie mogą
Za innych śladem iść tą samą drogą.
U dołu:
Kto mogąc wybrać, wybrał zamiast domu
Gniazdo na skałach orła, niechaj umie
Spać, gdy źrenice czerwone od gromu
I słychać jęk szatanów w sosen szumie.
Tak żyłem.
Pośrodku:
Matka i Serce Syna
Zdjęcia:
- Ostatnie znane zdjęcie Józefa Piłsudskiego z 20 marca 1935 roku (domena publiczna).
- Ciało Józefa Piłsudskiego tuż po śmierci (domena publiczna).
- Generałowie znoszą trumnę do krypty św. Leonarda. Z przodu Edward Śmigły-Rydz i Kazimierz Sosnkowski (domena publiczna).
- Kondukt pogrzebowy mijający krakowski Barbakan (domena publiczna).
